Neden bu kadar önemli?
Yarışma kuralları atın refahını ve yarışın adilliğini korumak için vardır. Bu kurallar çerçevesinde atın vücudunda bulunmaması gereken maddeler tanımlanır ve yarışmalarda numune alınabilir. FEI kurallarında sorumluluk büyük ölçüde “sorumlu kişi” olarak tanımlanan sporcudadır; ancak pratikte bu sorumluluğu ahırdaki herkes paylaşır: tedaviyi yazan veteriner hekim, ilacı uygulayan seyis, programı yapan antrenör ve atın sahibi.
Sorunların çoğu kötü niyetten değil, bilgi kopukluğundan çıkar. Hafta başında verilen bir ilacı hafta sonu yarışmaya gidecek binici bilmiyorsa, bir takviyenin içeriğine kimse bakmadıysa ya da iki at arasında karışıklık olduysa, sonuç aynıdır. Bu yüzden konunun yarısı kural bilgisi, diğer yarısı düzenli kayıttır.
Bekleme süresi ile tespit süresi arasındaki fark
Bu iki kavram sık karıştırılır. Tespit süresi, belirli koşullarda yapılmış bir çalışmada, belirli bir dozla uygulanan bir maddenin numunelerde artık tespit edilmediği süreye dair bir bilgidir. Bazı otoriteler, bazı maddeler için bu tür bilgileri yayımlar. Ancak bu bir garanti değildir; çalışma koşulları sizin atınızın koşullarıyla aynı olmayabilir.
Bekleme süresi ise veteriner hekimin, tespit süresine ve kendi değerlendirmesine dayanarak belirlediği, genellikle bir güvenlik payı da içeren süredir. Yani bekleme süresi ata ve duruma özgü bir karardır. Bir maddenin ne kadar süre tespit edilebileceği pek çok etkene bağlıdır:
- Maddenin kendisi ve ürünün formülasyonu
- Doz, uygulama sayısı ve tedavinin süresi
- Uygulama yolu (ağızdan, enjeksiyon, eklem içi, deri üzerine vb.)
- Atın yaşı, kilosu, metabolizması, sağlık durumu ve kondisyonu
- Aynı anda kullanılan diğer ilaçlar ve ürünler
Bu nedenle başka bir atta işe yarayan bir süreyi, internette okunan bir rakamı ya da “geçen sefer sorun olmamıştı” bilgisini temel almak risklidir.
Hangi kurallar geçerli?
Atın hangi yarışmaya katılacağı, hangi kuralların uygulanacağını belirler. Uluslararası binicilik yarışmalarında FEI kuralları geçerlidir; FEI, yasaklı maddeleri ve kontrollü ilaçları ayrı kategorilerde listeleyen bir FEI Equine Prohibited Substances List yayımlar ve bu listeyi periyodik olarak günceller. Güncel liste, ilgili yönetmelikler ve Clean Sport kaynakları FEI'nin resmî sitesinde bulunur.
Ulusal binicilik yarışmalarında Türkiye Binicilik Federasyonu (TBF) ya da ilgili ülkenin federasyonu, at yarışlarında ise Türkiye'de TJK gibi yarış otoriteleri kendi kurallarını uygular. Bu kurallar birbirinden farklı olabilir; bir organizasyonda izin verilen bir uygulama başka birinde yasak olabilir. Her sezon başında ve kural değişikliği duyurulduğunda ilgili otoritenin güncel metnini kontrol edin.
Her uygulamada ne kaydedilmeli?
İyi bir ilaç kaydı, sorulduğunda saniyeler içinde “bu ata ne, ne zaman, kim tarafından ve neden verildi” sorusunu cevaplayabilmelidir. Aşağıdaki alanlar, ahırınızdaki her uygulama için bir başlangıç noktasıdır.
| Alan | Neden önemli |
|---|---|
| Tarih ve saat | Bekleme süresinin başlangıç noktası budur; yalnızca gün değil saat de yazılmalı |
| At | Benzer isimli ya da yan yana boxtaki atlarda karışıklığı önler |
| Ürün adı ve seri (parti) numarası | Ürünün tam olarak hangisi olduğunu ve gerekirse izini sürmeyi sağlar |
| Reçetedeki doz | Veteriner hekimin yazdığı doz; ahırda değiştirilmez |
| Uygulama yolu | Aynı madde farklı yolla farklı sürelerde tespit edilebilir |
| Uygulayan kişi | Sorumluluğu netleştirir, sorulduğunda kime danışılacağını gösterir |
| Veteriner hekim ve reçete/talimat | Tedavinin dayanağıdır; yazılı talimat saklanmalı |
| Planlanan yarışma ve veteriner hekimin görüşü | Tedavi ile yarışma takviminin çakışıp çakışmadığını görünür kılar |
Kayıtları tedavi bittikten sonra da saklayın. Bir numune sonucunu sorgulamanız ya da bir kurala uygunluğu açıklamanız gerektiğinde, aylar önceki bir uygulamanın kaydına ihtiyaç duyabilirsiniz.
Yarışma öncesi kontrol rutini
Yarışma takvimi belli olduğu andan itibaren ilaç kayıtları da bu takvimle birlikte okunmalıdır. Nakilden birkaç gün önce yapılacak kısa bir kontrol, son dakikada fark edilen bir sorunu önler.
Yarışma öncesi ilaç kontrol listesi
- Yarışma takvimi veteriner hekimle önceden paylaşıldı
- Son haftalardaki tüm uygulamalar ve takviyeler kayıttan tek tek gözden geçirildi
- Her uygulama için veteriner hekimin yarışmaya katılım konusundaki görüşü alındı ve not edildi
- Yarışmanın tabi olduğu kurallar (FEI, federasyon, yarış otoritesi) ve güncel yasaklı madde listesi kontrol edildi
- Yeni başlanan yem, takviye ya da bakım ürünü olup olmadığı kontrol edildi
- Binici, antrenör ve at sahibi atın son tedavileri hakkında bilgilendirildi
- Gerekli belgeler (pasaport, varsa veteriner formları) hazır
- Yarışmaya götürülen ilaç ve ürünler etiketli ve kayıtlı
Ekip içinde düzen
İlaç konusunda en sağlam ahırlar, işi tek kişinin hafızasına bırakmayan ahırlardır. Birkaç basit kural büyük fark yaratır:
- İlaçları kilitli bir dolapta, atlara göre ayrılmış ve etiketli olarak saklayın.
- Bir ata yazılmış ilacı başka bir ata vermeyin; “aynı şikâyet” gibi görünse bile.
- Sözlü talimatları da yazıya dökün; vardiya değişiminde devredilen bilgilerde ilaçlar ilk sırada olsun.
- Sağlık kayıtlarını kimin görebileceğini ve düzenleyebileceğini net belirleyin.
Pansiyon ahırlarında at sahiplerinin kendi getirdiği ürünler ayrıca dikkat ister. Sahibin verdiği bir takviye ya da merhem de kayda girmeli ve veteriner hekimin bilgisine sunulmalıdır; aksi halde ahır, haberi olmadığı bir uygulamanın sonucuyla karşılaşabilir.
Kayıtları Equ Crm ile tutmak
Equ Crm'de her atın profilinde sağlık kayıtları, aşılar ve en üstte “bilinmesi gerekenler” ile alerjiler yer alır; uygulamaları buraya tarih, saat ve notla işleyebilirsiniz. Yarışmalar, veteriner hekim randevuları ve nakiller aynı haftalık takvimde görüldüğü için bir tedavinin bir yarışmaya ne kadar yakın olduğu kolayca fark edilir.
Rol ve yetkiler modül bazında ayarlanır; sağlık kayıtlarını kimin görüp kimin düzenleyebileceğini siz belirlersiniz ve önemli işlemler erişim kaydında tutulur. Dönemsel sağlık raporlarını e-postayla otomatik alabilir ya da süreli bir paylaşım bağlantısıyla veteriner hekiminizle paylaşabilirsiniz. Hazır ve özel uyarı kuralları da eksik veri girişleri gibi durumları yakalamaya yardımcı olur.
Sezonun tamamını planlamak için yarış sezonu planlama yazımıza göz atabilirsiniz. Mevcut kayıtlarınızı nasıl aktaracağınızı demo görüşmesinde birlikte konuşabiliriz.
